We wszystkich poprzednich artykułach wspominałam o nerwie błędnym jako naszym wewnętrznym kompasie spokoju. Dziś zejdziemy na głębszy poziom tej wiedzy. Przedstawię Ci Teorię Poliwagalną stworzoną przez światowej sławy naukowca, dr Stephena Porgesa. To wiedza, która zrewolucjonizowała nasze rozumienie stresu, traumy i relacji. Dla mnie, i dla tysięcy matek na świecie, stała się ona instrukcją obsługi naszego układu nerwowego. Instrukcją, która zmienia bardzo wiele. 

Tak wiem, że jest teraz moda na podważanie każdej teorii, bo to się świetnie sprzedaje i pewnie za chwilę natkniesz się na kolejną rolkę w social mediach, w której kolejny ekspert powie, że teoria poliwagalna nic nie znaczy. Natomiast o ile Teoria Poliwagalna jest rzeczywiście teorią, to jest ona teorią,  którą terapeuci testują codziennie w tysiącach gabinetów. Ponadto nerw błędny, o który ta teoria jest oparta jest doskonale zbadany i jego waga w świecie badań nad układem nerwowym jest ogromna. Dlatego droga czytelniczko proszę Cię czytaj, szukaj wiedzy z różnych źródeł, miej własne zdanie, a nie opieraj się tylko na tym co usłyszysz w 20 sekundowej rolce. 

Wyobraź sobie, że Twój układ nerwowy jest jak drabina o trzech szczeblach. Każdy szczebel to inny stan, w którym możesz się znaleźć w ciągu dnia. Zanim jednak wejdziemy na tę drabinę, musimy poznać naszego wewnętrznego strażnika. Dr Porges nazwał go neurocepcją. To nie jest świadoma percepcja, ale podświadomy, radarowy system w naszym ciele, który 24/7 skanuje otoczenie i zadaje sobie jedno pytanie: "Czy jestem bezpieczna?". Odpowiedź na to pytanie decyduje, na którym szczeblu drabiny się znajdziesz.

To szczyt naszej drabiny. Najmłodszy ewolucyjnie system, który mamy tylko my, ssaki. Gdy Twoja neurocepcja odbiera sygnały bezpieczeństwa, aktywowany jest brzuszny nerw błędny to stan kiedy czujesz się bezpieczna i połączona. 

Jako kobieta, mama czujesz się wtedy:  Spokojna, obecna, kreatywna, pełna nadziei. Masz dostęp do empatii, humoru i miłości. Czujesz połączenie ze sobą, z dzieckiem, ze światem.

Masz łagodny wyraz twarzy, ciepły ton głosu, swobodnie oddychasz. Jesteś w stanie słuchać swojego dziecka z ciekawością, bawić się z nim, przytulać.

Twoje dziecko Jest zrelaksowane, chętne do zabawy i współpracy. Uczy się, nawiązuje kontakt wzrokowy, śmieje się. To w tym stanie zachodzi rozwój i budowanie więzi.

Gdy Twoja neurocepcja wykryje sygnał zagrożenia (np. presję czasu, krzyk dziecka, krytykę), schodzisz na szczebel zwany układem współczulnym (sympathetic nervous system). To stan walki i ucieczki.

Czujesz złość, irytację, lęk, panikę. Twoje ciało jest pełne energii, gotowe do działania. Chcesz walczyć (krzyczeć, kłócić się) lub uciec (wyjść z pokoju, zamknąć się w łazience).

Masz napięte mięśnie, podniesiony, ostry ton głosu, szybki oddech. Twoje spojrzenie jest zawężone, skupione na problemie.

Twoje dziecko łatwo wpada w furię, krzyczy, bije, kopie. Albo ucieka, chowa się, nie chce rozmawiać. Jego ciało jest w pełnej mobilizacji.

Gdy zagrożenie jest przytłaczające, a walka lub ucieczka niemożliwe, Twój układ nerwowy schodzi na sam dół drabiny. Aktywowany jest najstarszy ewolucyjnie grzbietowy nerw błędny (dorsal vagal). To stan zamrożenia.

Czujesz pustkę, odrętwienie, bezradność, wstyd. Jesteś odcięta od swoich emocji i ciała. Masz poczucie, że zaraz znikniesz, że to wszystko dzieje się za szybą.

Jesteś apatyczna, masz pusty wzrok, mówisz cicho, monotonnym głosem. Twoje ciało jest bezwładne, ociężałe. To stan wypalenia rodzicielskiego.

Twoje dziecko Jest ciche, wiotkie, unika kontaktu wzrokowego. Nie reaguje na Twoje prośby, wydaje się nieobecne. To nie jest "grzeczne dziecko". To dziecko w stanie przetrwania.

Najważniejsze odkrycie teorii poliwagalnej w kontekście rodzicielstwa to koregulacja. Dziecko czuje wszystko to co dzieje się z rodzicem. Nasz układ nerwowy jest jak termostat dla układu nerwowego naszego dziecka. Jeśli my jesteśmy na szczycie drabiny, w stanie bezpieczeństwa, nasze dziecko "łapie" ten stan od nas. Jeśli my jesteśmy w stanie walki lub zamrożenia, jego neurocepcja odbiera sygnał zagrożenia i również schodzi w dół drabiny.

To dlatego hasło "uspokój się!" rzucone do dziecka w histerii nigdy nie działa. To tak, jakbyś krzyczała na termometr, żeby zmienił temperaturę. Aby pomóc dziecku wrócić na szczyt drabiny, najpierw Ty musisz tam być. Musisz stać się dla niego bezpieczną przystanią.

Zrozumienie, w którym stanie jesteś, to pierwszy krok. Drugi to świadome używanie sygnałów bezpieczeństwa, by pomóc sobie i dziecku wrócić do stanu brzusznego błędnego.

1. 1. Gdy jesteś w stanie Walki/Ucieczki:

1. 2. Gdy jesteś w stanie Zamrożenia:

Zamiast pytać: "Co jest nie tak ze mną/z moim dzieckiem?", możesz zacząć pytać: "W jakim stanie jest teraz mój/jego układ nerwowy? I czego potrzebujemy, by wrócić do poczucia bezpieczeństwa?".

To droga,  która pomogła zmienić bardzo wiele w moim życiu i w życiu moich klientek. To początek drogi od przetrwania do świadomego, spokojnego życia.

Jeśli chcesz nauczyć się konkretnych, codziennych praktyk, które pomogą Ci na stałe wzmocnić Twój brzuszny nerw błędny i częściej przebywać na szczycie drabiny, zapraszam Cię do mojego kursu "Reset Nerwu Błędnego na Start". Jeśli natomiast czujesz, że często utykasz na dole drabiny i potrzebujesz indywidualnego wsparcia, by zrozumieć dlaczego, zapraszam Cię na konsultację.

Zasługujesz na to, by czuć się bezpiecznie we własnym ciele. Zasługujesz na spokój.

\n[1] Porges, S. W. (2009). The polyvagal theory: new insights into adaptive reactions of the autonomic nervous system. Cleveland Clinic journal of medicine, 76 Suppl 2(Suppl 2), S86–S90. https://doi.org/10.3949/ccjm.76.s2.17\n[2] Porges, S. W. (2022). Polyvagal Theory: A Science of Safety. Frontiers in integrative neuroscience, 16, 871227. https://doi.org/10.3389/fnint.2022.871227