Patrzysz na swoje dziecko i obiecujesz sobie w duchu: "Dam Ci wszystko, czego ja nie miałam. Będę fajna mamą a w głowie przewija ci się film beztroskiej zabawy i tego jak pięknie wspólnie spędzacie czas". Chcesz być dla niego bezpieczną przystanią, spokojnym portem, do którego zawsze może wrócić. Ale potem przychodzi trudny dzień. Zmęczenie, stres, pośpiech, marudzenie dziecka… i nagle łapiesz się na tym, że mówisz i reagujesz w sposób którego nie lubisz, który po bliższej analizie jest tym co mówili lub robili Twoi bliscy. Mama, Tata ludzie którzy byli dla Ciebie ważni. I pojawia się ten paraliżujący lęk: "A co, jeśli moje dziecko będzie przeze mnie cierpieć? Co jeśli przestanie czuć się przy mnie bezpieczne? Co, jeśli mój własny, pusty worek z zasobami nie wystarczy, by dać mojemu dziecku to, co najważniejsze – poczucie bezpieczeństwa?".

Jeśli te myśli są Ci bliskie, to ten artykuł jest dla Ciebie. To list do każdej mamy, która boi się, że jej własne rany z dzieciństwa staną na drodze do zbudowania zdrowej relacji z dzieckiem. Dziś porozmawiamy o Teorii Przywiązania brytyjskiego psychoanalityka Johna Bowlby'ego. To wiedza, która daje nadzieję. Nadzieję na to, że można przerwać międzypokoleniową sztafetę bólu. I że można nauczyć się budować bezpieczny styl przywiązania, nawet jeśli sama go nie doświadczyłaś.

Jak powstaje? Gdy opiekun jest dostępny, wrażliwy i reaguje na potrzeby dziecka. Dziecko uczy się, że świat jest bezpieczny, a ono jest warte miłości.

Jak to wygląda w rodzicielstwie? Potrafisz być blisko, ale dajesz też dziecku swobodę. Jesteś dla niego "bezpieczną bazą", z której może wyjść i eksplorować świat i do której zawsze może wrócić.

Jak powstaje? Gdy opiekun jest niekonsekwentny – raz jest dostępny i czuły, a raz odrzucający i niedostępny. Dziecko żyje w ciągłej niepewności.

Jak to wygląda w rodzicielstwie? Możesz być nadopiekuńcza, lękliwa, mieć trudność z pozwoleniem dziecku na samodzielność. Twoje emocje mogą zalewać dziecko, a jego trudne zachowania wywołują w Tobie panikę.

Jak powstaje? Gdy opiekun jest emocjonalnie niedostępny, chłodny, odrzuca potrzebę bliskości. Dziecko uczy się, że emocje są czymś złym i że musi radzić sobie samo.

Jak to wygląda w rodzicielstwie? Możesz mieć trudność z okazywaniem czułości, przytulaniem, mówieniem o emocjach. Gdy dziecko płacze, możesz czuć irytację i chęć ucieczki. Cenisz sobie niezależność – swoją i dziecka.

Jak powstaje? Gdy opiekun jest jednocześnie źródłem bezpieczeństwa i zagrożenia (np. w rodzinach z przemocą, uzależnieniem, chorobą psychiczną). Dziecko jest w potrzasku – chce uciec do opiekuna i od opiekuna jednocześnie.

Jak to wygląda w rodzicielstwie? Twoje zachowania mogą być chaotyczne i nieprzewidywalne. Możesz przechodzić od czułości do złości w jednej chwili. To najtrudniejszy bagaż do udźwignięcia.

Odpowiedz sobie szczerze na poniższe pytania. Nie ma tu dobrych i złych odpowiedzi. Chodzi tylko o świadomość.

1. 1. Gdy moje dziecko płacze lub potrzebuje bliskości, najczęściej czuję:

2. a) Spokój i chęć utulenia go.

3. b) Lęk i bezradność, co robić.

4. c) Irytację i chęć, by już przestało.

5. d) Mieszankę złości, lęku i bezradności.

1. 2. W trudnych momentach z dzieckiem, najczęściej myślę:

2. a) "Jesteśmy w tym razem, poradzimy sobie".

3. b) "Robię coś nie tak, jestem złą matką".

4. c) "Dlaczego ono mi to robi? Musi się nauczyć samodzielności".

5. d) "Nie wytrzymam tego, zaraz wybuchnę".

1. W relacji z partnerem, najtrudniejsze jest dla mnie:

2. a) Utrzymanie równowagi między bliskością a autonomią.

3. b) Ciągły lęk, że mnie zostawi lub przestanie kochać.

4. c) Poczucie, że bliskość mnie przytłacza i potrzebuję przestrzeni.

5. d) Huśtawka między pragnieniem bliskości a panicznym lękiem przed nią.

Jeśli większość Twoich odpowiedzi to

(a) - prawdopodobnie masz bezpieczny styl przywiązania.

(b) – lękowy.

(c) – unikowy.

(d) – zdezorganizowany.

Teraz najważniejsza wiadomość tego artykułu: Twój styl przywiązania z dzieciństwa NIE jest wyrokiem! Badania naukowe potwierdzają istnienie czegoś, co nazywamy "zdobytym bezpiecznym przywiązaniem" (earned secure attachment). Oznacza to, że nawet jeśli Twoje dzieciństwo było trudne, możesz w dorosłym życiu, poprzez świadomą pracę nad sobą, terapię i zdrowe relacje, rozwinąć w sobie bezpieczny styl przywiązania. Możesz dać swojemu dziecku to, czego sama nie dostałaś.

Jak to zrobić? Jak napełnić ten "pusty worek z zasobami"?

1. 1. Bądź obecna (Teoria Poliwagalna w praktyce):

3. Twoje dziecko nie potrzebuje idealnej matki, ale matki OBECNEJ. Matki, której układ nerwowy jest w stanie bezpieczeństwa (w stanie brzusznego nerwu błędnego). To Twoja spokojna obecność jest dla dziecka największym darem. To ona koreguluje jego układ nerwowy i buduje poczucie bezpieczeństwa.

1. 2. Widzisz mnie, więc jestem (Mentalizacja):

3. Staraj się widzieć i nazywać to, co dzieje się w wewnętrznym świecie Twojego dziecka. Zamiast mówić: "Nie płacz", powiedz: "Widzę, że jest ci bardzo smutno, że ta wieża się zawaliła". Gdy dziecko czuje się widziane i rozumiane, buduje poczucie własnej wartości.

1. 3. Naprawiaj relację (Rupture and Repair):

3. Nie unikniesz błędów. Będziesz krzyczeć. Będziesz tracić cierpliwość. Kluczem nie jest unikanie pęknięć w relacji, ale ich NAPRAWIANIE. Powiedzenie: "Przepraszam, kochanie. Byłam bardzo zdenerwowana, ale to nie Twoja wina. Kocham Cię" jest jedną z najważniejszych lekcji, jakie możesz dać swojemu dziecku.

1. 4. Pracuj nad własną historią (Ustawienia Systemowe i Terapia):

Twoje reakcje na dziecko są często echem Twojej przeszłości. Praca z własnymi ranami, triggerami i wzorcami z rodziny pochodzenia to najważniejsza inwestycja w przyszłość Twojego dziecka. To praca, która pozwala Ci oddzielić to, co Twoje, od tego, co należy do niego.

Jeśli czujesz, że chcesz świadomie pracować nad swoim stylem przywiązania i budować bezpieczną więź ze swoim dzieckiem, ale nie wiesz, od czego zacząć, zapraszam Cię na konsultację indywidualną. Jeśli natomiast czujesz, że Twoje trudności mają głębsze korzenie w historii Twojej rodziny, zapraszam Cię na głęboką pracę w sesjach warsztatowych.

Możesz to zrobić. Możesz dać swojemu dziecku dar bezpiecznego przywiązania. A największym paradoksem jest to, że uzdrawiając relację z nim, uzdrawiasz również siebie.

\n[1] Bowlby, J. (1969). Attachment and Loss, Vol. 1: Attachment. New York: Basic Books.\n[2] Roisman, G. I., Padrón, E., Sroufe, L. A., & Egeland, B. (2002). Earned-secure attachment status in retrospect and prospect. Child development, 73(4), 1204–1219. https://doi.org/10.1111/1467-8624.00467